Hai achados que agardan o momento preciso para saír á luz, como se a propia terra de Toén decidise cando quere desvelar os seus segredos. En febreiro de 2020, xusto antes de que o mundo se detivese, o azar —ou quizais o destino de quen sabe mirar o chan que pisa— quixo que un membro da asociación Amigos do Patrimonio de Toén localizase nun eido da súa propiedade unha pequena placa de bronce. Non era un anaco de metal calquera; era un fragmento de historia gravada que nos transportaba, de golpe, a un tempo de transición e brétemas: o período suevo-visigótico.
A ollada do experto: De Sputnik Labrego á facultade
A peza non tardou en espertar o interese da comunidade científica. Para contextualizar o achado, a asociación contactou con Carlos Tejerizo, arqueólogo do grupo Sputnik Labrego, quen axiña identificou a relevancia do obxecto. Tras as primeiras análises, a peza revelouse como unha placa de fibela de cinto, un elemento esencial na vestimenta das elites daquel tempo.
Pola súa morfoloxía, entramos no terreo das denominadas fibelas liriformes, chamadas así pola súa característica silueta que lembra a unha lira. Segundo apuntan os expertos, a súa cronoloxía sitúase arredor do século VII d.C., aínda que a súa elegancia funcional fixo que o seu uso se prolongase, nalgúns casos, ata ben entrado o século VIII.
«Aínda que cada peza é única nos seus motivos ornamentais, este exemplar segue a estela doutras placas achadas no ámbito da antiga Gallaecia», explican os especialistas. Exemplos en Lugo, A Coruña ou León comparten esta tipoloxía, habendo tamén un precedente moi próximo no xacemento das Pereiras, no veciño concello de Amoeiro.
Unha peza singular para a nosa memoria
A confirmación definitiva veu da man de Jorge López Quiroga, profesor da UAM, ourensán e un dos maiores expertos no período, recoñecido polo seu labor na monumental exposición “In Tempore Suevorum”. Ao examinar as imaxes e os datos do achado, Quiroga ratificou a excepcionalidade da peza, subliñando que estamos ante un dos testemuños arqueolóxicos máis potentes atopados no Concello de Toén ata hoxe.
Lonxe de quedar nunha colección privada, e seguindo o compromiso ético que define á nosa xente, a peza foi entregada ás autoridades de Patrimonio para garantir o seu estudo rigoroso e a súa correcta conservación.
Hoxe, desde as páxinas de Terras de Louredo, queremos renovar o agradecemento a Tejerizo e López Quiroga pola súa xenerosidade científica. Aquela placa de bronce, que un día suxeitou o cinto dun habitante da nosa terra hai máis de mil trescentos anos, segue a ser hoxe un fío invisible que nos une co noso pasado máis fondo.
